Get Adobe Flash player
Naszą witrynę przegląda teraz 4 gości 



Odsłon : 47938

     Informujemy, że Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Grajewie prowadzi zapisy na zajęcia        o charakterze socjoterapeutycznym. Zajęcia kierowane są do uczniów klas IV-VIII wycofanych społecznie, którzy przejawiają problemy w kontaktach rówieśniczych i komunikacji interpersonalnej.          Mają one na celu rozwijanie kompetencji społecznych, pozyskiwanie umiejętności skutecznej komunikacji międzyludzkiej oraz nabywanie większej pewności siebie i pokonywanie nieśmiałości. Zajęcia odbywać się będą 1h w tygodniu (środa lub piątek) i realizowane w dwóch grupach wiekowych liczących 3 - 6:
• I grupa (młodsza) - uczniowie klas 4-5
• II grupa (starsza) - uczniowie klas 6-8.
Proponowane godziny zajęć to 14.00-15.00 lub 15.00-16.00. W zależności od potrzeb możliwe są również zajęcia indywidualne.
Wszystkich zainteresowanych rodziców/prawnych opiekunów prosimy o osobiste zgłaszanie się do sekretariatu Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej.
Sekretariat czynny jest we wszystkie dni robocze w godzinach 8.00-16.00.

                                                                                              Serdecznie zapraszamy

 

 Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży

W toku rozwoju dziecko musi zmierzyć się z wieloma nowymi sytuacjami, trudnościami. Są to między innymi: rozpoczęcie edukacji w przedszkolu, w szkole oraz związane z tym rozstanie z rodzicami, występy podczas uroczystości szkolnych, odpowiedzi ustne na lekcji, nawiązywanie relacji z rówieśnikami, ocena wydawana przez innych. Nowe wyzwania, które wymagają od dziecka większej samodzielności i zaradności, mogą budzić w nim niepewność i lęk. Ważne jest, aby pamiętać, że obawy i lęki są także częścią prawidłowego rozwoju i pomagają we właściwej adaptacji.

Lęk jest naturalnym stanem emocjonalnym, który ostrzega przed potencjalnie niebezpieczną sytuacją i mobilizuje do poradzenia sobie z nią. Dzięki tej biologicznej reakcji organizmu jesteśmy w stanie zauważyć zagrożenie i uruchomić mechanizmy: walki lub unikania.

Lęki o charakterze rozwojowym:

– Lęk przed separacją od opiekuna – do piątego roku życia

– Lęk przed zwierzętami – od trzeciego do czwartego roku życia

– Lęk przed ciemnością i wyimaginowanymi postaciami – od czwartego do szóstego roku życia

– Lęk przed zranieniem, śmiercią, klęskami żywiołowymi – po szóstym roku życia

– Lęk z powodu śmierci i wojny – nastolatkowie

– Lęki związane z odrzuceniem społecznym, brakiem akceptacji rówieśniczej – okres preadolescencyjny

Jak rozróżnić czy mamy do czynienia z lękiem czy strachem?

Strach – pojawia się w odpowiedzi na realną sytuację zagrożenia; zazwyczaj kojarzony z uczuciem krótkotrwałym, znikającym po ustąpieniu niebezpieczeństwa;

Lęk – niepokój odczuwany przy nierealnym w danym momencie niebezpieczeństwie; przyjmuje postać długotrwałego napięcia;

Rodzicu, jeżeli zauważysz , że:

- lęk Twojego dziecka jest bardzo nasilony,

- lęk jest nieadekwatny do warunków (rzeczywista sytuacja nie stanowi zagrożenia),

- dziecko zamartwia się przez dłuższy czas,

- lęk trwa nieproporcjonalnie długo w stosunku do wywołującego go bodźca,

- lęk zaburza codzienne funkcjonowanie dziecka (tzw. paraliżujący lęk),

- lęk negatywnie wpływa na zachowanie i samopoczucie,

- dziecko tworzy katastroficzne scenariusze na temat tego, co może się wydarzyć,

- u dziecka występują nasilone objawy somatyczne: przyspieszone bicie serca, drżenie, przyspieszony oddech, uczucie duszności, zawroty głowy, pocenie się rąk, ból brzucha…

…Mówimy wtedy o zaburzeniach lękowych. Jest to lęk dezadaptacyjny, utrudniający radzenie sobie z codziennością i osiąganie kolejnych etapów rozwoju. Zaburzenia lękowe mogą się nasilać z upływem czasu oraz prognozować wystąpienie depresji lub nadużywania substancji psychoaktywnych w starszym wieku.

Bardzo istotną rolę w reakcji lękowej stanowi element poznawczy, czyli myśli i przekonania dziecka dotyczące danej sytuacji. To, czy dziecko odczuje paraliżujący lęk, który wpłynie na to, że wybierze opcję unikania („ucieczki”), w dużej mierze uwarunkowane jest tym jak zinterpretuje konkretną sytuację, czyli, co o niej pomyśli.

W sposobie myślenia dziecka z zaburzeniami lękowymi występuje wiele zniekształceń poznawczych, które nasilają natężenie odczuwanego lęku.

Najczęstsze błędy poznawcze:

- wyolbrzymianie i nadmierne uogólnianie – przyznawanie nieadekwatnie większej wagi spostrzeganym błędom, słabościom („Zawsze mam pecha”, „Nigdy mi się to nie uda”, „Jestem beznadziejny”);

- katastrofizacja – przewidywanie najgorszego scenariusza wydarzeń („Jeśli nie zaliczę sprawdzianu z fizyki, nie zdam do następnej klasy i nigdy nie będę miał dobrej pracy w przyszłości”.);

- selektywna uwaga – koncentrowanie się na tych aspektach sytuacji, które potwierdzają możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa;

- generalizowanie bodźców lękowych do sytuacji podobnych;

Skąd się biorą błędy poznawcze?

Najczęściej dziecko nabywa ich, obserwując i naśladując rodziców, a więc w toku uczenia się przez modelowanie. Gdy na przykład jeden z rodziców prezentuje postawę nadmiernie opiekuńczą, jest zbyt ostrożny, często wygłasza komunikaty katastroficzne, nie panuje nas swoimi lękami. Także gdy rodzic jest zbyt wymagający, często krytykuje swoje dziecko, np. poprzez zwroty: „Z Tobą są zawsze kłopoty”, „Nie dasz rady tego wykonać, to dla Ciebie zbyt trudne” .

Wśród zaburzeń lękowych diagnozowanych we wczesnym dzieciństwie wymienia się:

  • Lękowe zaburzenie separacyjne - jest to niewłaściwy dla danego rozwoju nadmierny lęk pojawiający się przy rozłączeniu dziecka z ważnym opiekunem (najczęściej matką) lub wtedy gdy dziecko tylko sobie taką rozłąkę wyobraża. Na próby separacji dziecko reaguje oporem, płaczem, czasem skarży się na dolegliwości somatyczne (tj. bóle głowy, brzucha, itp.), odmawia wychodzenia z domu bez opiekuna, nie chce wychodzić samo do szkoły (a czasem w ogóle odmawia chodzenia do szkoły). Bezpodstawnie zamartwia się, że opiekun zachoruje, umrze, będzie miał wypadek, miewa koszmarne sny o takich treściach.

Lęk uogólniony w dzieciństwie – uporczywy lęk pojawiający się w codziennych sytuacjach. Występuje przez większość czasu. Przy czym niemożliwe jest zidentyfikowanie konkretnego bodźca wywołującego lęk. Towarzyszą mu objawy somatyczne.

Lek społeczny w dzieciństwie – pojawia się między 2. a 8. rokiem życia. Ma charakter trwały, nawracający. Objawia się wobec nieznanych dorosłych, rówieśników. W kontakcie z obcymi dziecko reaguje płaczem, wycofuje się, unika spontanicznych wypowiedzi.

Lęk pod postacią fobii – utrwalony lub nawracający lęk. Dotyczy konkretnego bodźca, np. lęk przed konkretnym zwierzęciem.

Zaburzenia lękowe diagnozowane u dzieci i młodzieży:

Lęk uogólniony – występuje pod postacią uporczywego niepokoju niepowiązanego z żadną konkretną sytuacją, czy zewnętrznym stresem (np. o przyszłość, zdrowie). Występuje tzw. „lękowe pojmowanie”, czyli gotowość do reagowania na bodźce w kategorii zagrożenia. Dziecko ma często objawy somatyczne, np. wzmożone napięcie mięśniowe, wybudza się w nocy, ma trudność z zaśnięciem.

Fobia społeczna – odczuwanie nadmiernego lęku w sytuacjach społecznych wiążących się z możliwą negatywną oceną. Pierwsze objawy są zauważalne pod koniec szkoły podstawowej. Dziecko unika kontaktów z rówieśnikami, czynności wymagających ekspozycji społecznej, np. odpowiedzi na forum klasy. Widoczne są takie objawy jak: drżenie głosu, rąk, czerwienienie się, nagła potrzeba skorzystania z toalety. Zaburzenie często błędnie interpretowane jest jako nieśmiałość.

Fobie specyficzne – objawiają się uporczywym lękiem przed określonymi zjawiskami, stanami, sytuacjami, przedmiotami, zwierzętami itp. Dziecko stara się za wszelką cenę unikać kontaktu z bodźcem lękowym, gdyż w przypadku zetknięcia z nim występuje szereg negatywnych objawów.

Lęk z napadami paniki – pojawia się pod postacią epizodu bardzo silnego lęku wraz z towarzyszącymi mu silnymi fizjologicznymi objawami: kołatanie serca, brak tchu. Niemożliwa jest identyfikacja bodźca. Dziecko zaczyna unikać miejsc, w których doznało ataku. Głównie występuje u nastolatków.

Rodzicu, gdy zauważysz, że strach i lęk Twojego dziecka są tak silne, że przeszkadzają w normalnym funkcjonowaniu, zachęcamy do kontaktu ze specjalistą.

Celem pracy psychologa z dzieckiem/uczniem w przypadku występowania zaburzeń lękowych będzie:

-zdobycie przez dziecko/ucznia umiejętności rozpoznawania sygnałów niechcianego pobudzenia wywołanego przez lęk i wykorzystania tych sygnałów jako pierwszego kroku strategii radzenia sobie z lękiem;

- dążenie do zmiany lękowych interpretacji sytuacji;

- umożliwienie radzenia sobie z lękiem w przyszłości poprzez modelowanie zachowania;

Nauka strategii radzenia sobie odbywa się poprzez: odgrywanie ról, modelowanie sposobów radzenia sobie, psychoedukację, uświadamianie reakcji fizjologicznych towarzyszących lękowi, trening relaksacyjny, identyfikację i modyfikację myśli automatycznych, zadania domowe. Podczas pracy psychologa z dzieckiem stosuje się podejście integracyjne, podkreślające znaczenie zachowania, poznania, emocji oraz czynników społecznych.

Literatura:

Kendall P. (2004), Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańsk: GWP.

Goodman R., Scott S. (2000), Psychiatria dzieci i młodzieży, Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban i Partner.

Seligman M., Walker E., Rosenhan D. (2003), Psychopatologia, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

 

Opracowanie

Monika Bartnikiewicz

psycholog PPP w Grajewie